Diş Tomografisi Ne Gösterir?

İmplant planlaması ya da gömülü bir diş söz konusu olduğunda hekimin istediği görüntüleme çoğu zaman düz bir röntgen olmaz. Hastalar bu noktada neden ek bir çekim gerektiğini ve bu görüntünün ne fark yarattığını merak eder. Bu yazıda üç boyutlu diş görüntülemesinin hangi bilgileri ortaya koyduğu, hangi durumlarda istendiği ve çekimin nasıl yapıldığı sırayla anlatılıyor. Hangi görüntülemenin gerekli olduğuna karar veren kişi her zaman muayeneyi yapan hekimdir.

Diş tomografisi ne gösterir?

Diş tomografisi ne gösterir sorusunun kısa cevabı, çene kemiğinin üç boyutlu yapısını olduğu gibi göstermesidir. Düz bir röntgende her şey tek bir düzleme sıkışırken, üç boyutlu görüntülemede kemik yüksekliği, kalınlığı ve yoğunluğu ayrı ayrı ölçülebilir. Bu sayede dişlerin kökleri, sinir kanalının seyri ve sinüs boşluklarının sınırları birbirinin üzerine binmeden değerlendirilir. Diş tomografisi ne gösterir sorusu bu yüzden çoğunlukla cerrahi bir planlama gerektiğinde gündeme gelir.

Görüntüde net biçimde okunabilen başlıca yapılar aşağıda toplanmıştır:

• Çene kemiğinin yüksekliği ve kalınlığı milimetre düzeyinde ölçülür
• Alt çenedeki sinir kanalının nereden geçtiği net olarak görülür
• Üst çenede sinüs boşluğunun tabanı ve sınırları görülür
• Gömülü dişlerin açısı ve komşu köklerle ilişkisi ortaya çıkar
• Kök çevresindeki iltihabi alanlar gerçek boyutuyla değerlendirilir

Bu bilgilerin tamamı tedavi kararını doğrudan etkiler ve planın güvenlik payını belirler. Örneğin kemik yüksekliği sınırdaysa implant boyu ve açısı buna göre seçilir. Kemik yetersizliğinin belirlendiği durumlarda ise Kemik Tozu ve Sinüs kaldırma seçenekleri aynı planın içinde değerlendirilir.

Diş tomografisi ile panoramik röntgen arasındaki fark nedir?

Panoramik röntgen tüm çeneyi tek bakışta gösteren, hızlı ve düşük dozlu bir taramadır. Genel durumu görmek, çürükleri ve gömülü dişlerin varlığını fark etmek için çoğu zaman yeterlidir. Ancak bu görüntü iki boyutludur, yani kemiğin kalınlığı ve derinliği hakkında bilgi vermez. Diş tomografisi ne gösterir sorusunun cevabı tam olarak bu eksiği kapatmak üzerine kuruludur.

İki yöntem birbirinin alternatifi değil, birbirinin tamamlayıcısıdır. Hekim önce panoramik görüntüyle genel tabloyu okur, ayrıntı gerektiren bölge varsa üç boyutlu çekimi ona göre ister. Gereksiz görüntüleme yapılmaması da bu sıralamanın amaçlarından biridir. Böylece hasta hem gereksiz bir çekimden hem de eksik planlamadan korunmuş olur. Diş tomografisi ne gösterir sorusunun cevabı da bu sıralama içinde daha anlamlı hâle gelir.

Diş tomografisi hangi durumlarda istenir?

Üç boyutlu görüntüleme her hastadan istenmez, yalnızca belirli durumlar oluştuğunda gündeme gelir. Karar verilirken hekimin muayenede gördüğü bulgu ile planlanan işlemin niteliği birlikte değerlendirilir. Basit bir dolgu ya da rutin bir kontrol için bu görüntülemeye gerek duyulmaz, çünkü elde edilecek ek bilgi tedaviyi değiştirmez. Diş tomografisi ne gösterir sorusunun pratik karşılığı, ancak sonucun planı değiştireceği durumlarda anlam kazanır.

Görüntüleme genellikle aşağıdaki durumlarda istenir:

• İmplant planlanan bölgede kemik ölçüsünün belirlenmesi gerektiğinde
• Gömülü diş sinir kanalına yakın konumlandığında
• Kök çevresindeki iltihabın sınırları belirsiz kaldığında
• Çene kemiğinde şüpheli bir oluşum görüldüğünde
• Önceki tedavinin sonucu düz röntgende yeterince okunamadığında

Bu maddelerin ortak noktası, verilecek kararın ek bilgiye bağlı olmasıdır. Böyle bir durum yoksa görüntüleme ertelenir ve hasta gereksiz doza maruz kalmaz. Hekimin çekim istemesi kötü bir haber anlamına gelmez, yalnızca planın daha güvenli kurulacağını gösterir.

Diş tomografisi implant planlamasında neden istenir?

İmplant, çene kemiğinin içine yerleştirilen bir vida olduğu için kemiğin gerçek ölçüleri planın temelini oluşturur. Kemiğin dışarıdan sağlam görünmesi yeterli değildir, çünkü genişlik yetersizse vida kemiğin dışına çıkabilir. Alt çenede sinir kanalına olan mesafe, üst çenede ise sinüs tabanına olan mesafe yalnızca üç boyutlu görüntüde güvenle ölçülür. Diş tomografisi ne gösterir sorusunun implant açısından karşılığı, bu mesafelerin önceden bilinmesidir.

Planlama yazılımları bu görüntü üzerinde implantın boyunu, çapını ve açısını önceden denemeye imkân verir. Böylece ameliyat sırasında karşılaşılabilecek sürprizler büyük ölçüde azalır ve işlem süresi kısalır. Tedavinin adımlarını bir bütün olarak görmek isteyenler implant aşamalarının nasıl ilerlediğini anlatan yazıdan sırayı takip edebilir. Görüntüleme sonrasında kurulan plan, Diş implantı tedavisinin başarısını doğrudan etkileyen ilk adımdır.

Diş tomografisi kemik erimesini gösterir mi?

Kemik kaybı, düz röntgende ancak belirli bir düzeye ulaştığında fark edilir hâle gelir. Üç boyutlu görüntülemede ise kaybın hangi yüzeyde ve ne kadar derinlikte olduğu ayrı ayrı okunabilir. Dişin dış yüzeyindeki incelme, iki boyutlu bir görüntüde kökün gölgesinde kaldığı için gözden kaçabilir. Diş tomografisi ne gösterir sorusu diş eti hastalığı takibinde de bu nedenle karşımıza çıkar.

Kemik erimesinin erken fark edilmesi tedavi seçeneklerini genişletir, çünkü ilerlemiş kayıpta seçenek sayısı azalır. Görüntüleme tek başına tanı koymaz, muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır. Kemik kaybının hangi belirtilerle kendini gösterdiğini merak edenler kemik erimesinin belirtilerini anlatan yazıdan ayrıntılı bir liste bulabilir. Diş tomografisi ne gösterir sorusunun takip açısından değeri ise aynı bölgenin zaman içinde karşılaştırılabilmesidir.

Diş tomografisi gömülü dişlerde ne işe yarar?

Gömülü yirmi yaş dişleri çoğu zaman komşu dişe ve sinir kanalına yakın konumlanır. Çekim kararı verilmeden önce dişin açısı, kökünün şekli ve sinirle olan ilişkisi bilinmek zorundadır. Üç boyutlu görüntü bu ilişkiyi net gösterdiği için cerrahi yaklaşım önceden belirlenir ve işlem daha kontrollü ilerler. Diş tomografisi ne gösterir sorusunun cerrahi tarafındaki cevabı bu ayrıntıdır.

Gömülü diş her zaman çekilmez, bazı durumlarda takip edilmesi tercih edilir ve bu karar da görüntüye dayanır. Dişin komşu azıya bası yapması veya çevresinde kist benzeri bir oluşum bulunması kararı değiştirir. Yirmi yaş dişlerine özgü ayrıntılar 20lik diş çekimi sayfasında ayrıca anlatılıyor. Manyetik rezonans ile karıştıranlar için implantlı hastada MR çekilip çekilemediğini anlatan yazı ayrımı netleştirir.

Diş tomografisi çekimi nasıl yapılır ve radyasyonu ne kadardır?

Çekim ayakta ya da oturur pozisyonda yapılır ve cihaz baş çevresinde tek tur dönerek görüntüyü toplar. İşlem genellikle bir dakikadan kısa sürer, hastadan istenen tek şey bu süre boyunca hareketsiz kalmasıdır. Ağıza herhangi bir aparat yerleştirilmediği için çoğu hasta işlemi rahat tamamlar. Küçük bir hareket bile görüntüde bulanıklık oluşturabildiğinden çekim gerekirse tekrarlanır.

Aldığı doz panoramik röntgene göre daha yüksek, hastane tipi tıbbi tomografiye göre ise belirgin biçimde düşüktür. Bu yüzden rutin kontrolde değil, yalnızca gerekli görülen durumlarda istenir. Hamilelik ihtimali olan hastalar çekim öncesinde bunu mutlaka belirtmelidir. Diş tomografisi ne gösterir sorusu kadar önemli olan bir diğer soru, o görüntünün gerçekten gerekip gerekmediğidir.