Hareketli Diş Protezi Kimlere Uygundur?

Diş kaybı ilerlediğinde hastaya çoğu zaman birden fazla seçenek sunulur ve bunların başında hareketli protez gelir. Yöntem eski olsa da bugün hâlâ birçok hastada en doğru ve en uygun çözüm olmayı sürdürür. Hareketli diş protezi kimlere uygundur sorusu da bu yüzden sık sorulur.

Bu yazıda uygunluk ölçütlerini tek tek açıklıyoruz. Tam protez ile bölümlü protez arasındaki farkı, hangi hastada hangisinin tercih edildiğini, alışma sürecinin nasıl ilerlediğini ve günlük bakımın nasıl yapıldığını anlatıyoruz. Hareketli diş protezi kimlere uygundur diye araştıran bir hastanın, kararın yalnız diş sayısına değil kemik ve diş eti durumuna da bağlı olduğunu bilmesi gerekir.

Hareketli diş protezi kimlere uygundur?

Hareketli diş protezi kimlere uygundur sorusunun cevabı, hem diş eksikliğinin büyüklüğüne hem hastanın genel tablosuna bakılarak verilir. Tüm dişlerini kaybetmiş hastalar, çok sayıda diş eksiği olup implanta uygun olmayanlar ve cerrahi girişimin riskli olduğu hastalar bu grupta öne çıkar.

• Tüm dişlerini kaybetmiş ve implantı tercih etmeyen hastalarda tam protez uygulanır.
• Bazı dişleri sağlam kalan hastalarda bölümlü protez tercih edilir.
• Kemik hacmi yetersiz ve greft istemeyen hastalarda hareketli protez öne çıkar.
• Cerrahi riski yüksek olan hastalarda tedavi bu yolla sürdürülür.

Yaş tek başına belirleyici değildir. Genç bir hastada da travma ya da ileri diş eti hastalığı nedeniyle hareketli protez gündeme gelebilir. Karar verirken kalan dişlerin sağlamlığı, diş eti sağlığı, kemik yüksekliği ve hastanın günlük bakımı sürdürebilme durumu birlikte değerlendirilir. Hareketli diş protezi kimlere uygundur sorusu bu yüzden muayene edilmeden cevaplanamaz.

Tam protez ile bölümlü protez arasındaki fark nedir?

Tam protez, çenede hiç diş kalmadığında uygulanır ve tutunmasını diş eti ile kemik üzerindeki oturmadan alır. Bölümlü protez ise bazı dişlerin korunduğu ağızlarda kullanılır, kalan dişlere kancalarla ya da hassas tutuculara tutunur. Tutunma gücü bakımından bölümlü protez daha avantajlıdır, çünkü kuvvetin bir bölümünü kalan dişler taşır ve diş etine binen yük azalır.

Kalan dişlerin korunması bu yüzden önemlidir. Tek bir sağlam diş bile protezin oturmasını belirgin biçimde iyileştirir ve hastanın çiğneme rahatlığını artırır. Ataşehir’deki Diş Protezi planlamasında önce kalan dişlerin kurtarılabilirliği değerlendirilir, karar ondan sonra verilir.

Bölümlü protez kalan dişlere zarar verir mi?

Doğru planlandığında zarar vermez. Kanca ya da tutucu yerleşimi kuvvetleri dengeli dağıtacak biçimde tasarlanır. Buna karşılık bakım ihmal edilirse tutucu bölgelerde plak birikir ve o dişlerde çürük ile diş eti sorunu görülebilir. Bu yüzden bölümlü protez kullanan hastada fırçalama düzeni daha titiz olmalıdır.

Hangi hastalarda implant daha uygun olur?

Kemik hacmi yeterli, genel sağlık durumu cerrahiye elverişli ve sabit çözüm isteyen hastalarda implant öne çıkar. Hareketli protezin oynaması, konuşurken güven kaybı yaratması ve tat almayı etkilemesi bu hastalarda belirleyici olur. İmplant destekli çözümlerde bu şikayetlerin çoğu ortadan kalkar.

Ara bir yol da vardır. Birkaç implant üzerine oturan ve hasta tarafından çıkarılabilen protezler, hareketli protezin tutunma sorununu büyük ölçüde çözer. Hareketli diş protezi kimlere uygundur sorusunda bu ara çözüm çoğu zaman atlanır, oysa iki uç seçenek arasında kalan hastalar için uygundur. Bu sistemlerin nasıl çalıştığını implant üstü protez nedir yazımızda anlattık.

Alışma süreci nasıl ilerler?

İlk günlerde dolgunluk hissi, artan tükürük ve konuşmada zorlanma beklenen bulgulardır. Dil ve yanak kasları yeni hacme alışana kadar birkaç hafta geçer. Bu dönemde yumuşak gıdalarla beslenmek, lokmaları küçültmek ve çiğnemeyi iki tarafa dağıtmak süreci kolaylaştırır. Alışma hızı hastadan hastaya değişir, daha önce protez kullanmış hastalarda bu süre belirgin biçimde kısalır.

• İlk hafta yumuşak gıdalarla beslenilir, sert lokmalar ertelenir.
• Konuşma alıştırması için yüksek sesle okuma önerilir.
• Vuruk oluşursa protez zorlanmaz, kontrol randevusu alınır.
• Protez uzun süre çıkarılmadan kullanılmaz, dokunun dinlenmesi gerekir.

Vuruk ve yara çoğu hastada ilk haftalarda görülür ve klinikte yapılan basit aşındırmalarla kısa sürede düzeltilir. Hastanın kendi başına protezi kesmesi ya da eğe ile düzeltmesi kalıcı uyum sorunu yaratır. Hareketli diş protezi kimlere uygundur sorusunun cevabına uyum başarısı da dahildir, çünkü takip randevularına gelmeyen hastada sonuç düşer.

Protez bakımı nasıl yapılır?

Protez her öğünden sonra çıkarılıp su altında fırçalanır. Normal diş macunu aşındırıcı olduğundan protez temizliği için uygun ürünler tercih edilir. Gece çıkarılıp temiz suda bekletilir, böylece hem doku dinlenir hem mantar enfeksiyonu riski azalır. Protezin kuru bırakılması malzemenin şeklini bozduğu için saklama kabı her zaman su ile kullanılır.

Diş eti ve damak da yumuşak fırçayla temizlenir. Kalan dişler varsa onların bakımı ayrıca sürdürülür, çünkü protezin geleceği bu dişlere bağlıdır. Kemik yetersizliği ilerleyen hastalarda ileride yapılacak plan değişebilir, bu konuyu implant için kemik yetersizse ne yapılır yazımızda ele aldık.

Protez ne zaman yenilenir?

Çene kemiği zamanla erimeye devam ettiği için protez ile doku arasındaki uyum yıllar içinde bozulur. Protez oynamaya başladığında önce besleme yapılır, uyum yeniden sağlanır. Erime ilerlediğinde ise yeni protez yapılması gerekir. Oynayan bir protezle uzun süre kullanmak diş etinde yara ve kemikte hızlanan kayıp anlamına geldiği için bu yenileme ertelenmez.

Yenileme aralığı hastadan hastaya değişir ve düzenli kontrolle belirlenir, bu yüzden protez kullanan hastadan yılda bir kez muayeneye gelmesi istenir. Çıkarılabilir implant üstü sistemlere geçiş de bu aşamada değerlendirilebilir, bunun ayrıntısını implant üstü protez çıkarılabilir mi yazımızda anlattık.