Gece Plağı Ne İşe Yarar?

Sabahları çenede yorgunluk, şakaklarda ağrı ya da dişlerde hassasiyetle uyanan pek çok kişiye diş hekimi muayenesinde aynı öneri yapılıyor, gece plağı kullanmak. Bu önerinin ardından en sık duyduğumuz soru da şeffaf ve ince bir plağın bu şikayetlere nasıl iyi gelebileceği. Gece plağı ne işe yarar sorusu, özellikle diş sıkma ve çene eklemi şikayetleri yaşayanların aklındaki ilk soru oluyor.

Bu yazıda gece plağının dişleri ve çene eklemini nasıl koruduğunu, hangi şikayetlerde fayda sağladığını, hazır plaklarla kişiye özel plaklar arasındaki farkı ve plağın nasıl kullanılıp temizleneceğini anlatıyoruz. Amacımız, plak önerilen bir hastanın tedaviden ne bekleyebileceğini net olarak bilmesi.

Gece plağı ne işe yarar?

Gece plağı ne işe yarar sorusunun kısa cevabı, uyku sırasında dişleri ve çene eklemini aşırı yükten korumak. Uykuda farkında olmadan yapılan diş sıkma ve gıcırdatma, dişlere ve çiğneme kaslarına gün boyu çiğnemenin yarattığından çok daha fazla kuvvet bindiriyor. Plak, alt ve üst dişler arasına giren ince bir tabaka olarak bu kuvveti karşılıyor ve dağıtıyor. Gece plağının başlıca etkileri şunlar:

• Dişlerin birbirine sürtünerek aşınmasını ve çatlamasını önlüyor
• Kaplama, dolgu ve implant üstü dişleri kırılmaya karşı koruyor
• Çiğneme kaslarının gece boyunca daha az kasılmasına yardım ediyor
• Çene eklemine binen yükü azaltarak sabah ağrılarını hafifletiyor

Burada önemli bir ayrım var. Gece plağı ne işe yarar diye soran hastalarımıza plağın diş sıkmayı tamamen durdurmadığını, bu alışkanlığın zararlarını sınırladığını anlatıyoruz. Diş sıkma çoğu zaman stres ve uyku düzeniyle ilişkili olduğu için plak, bu nedenlerle birlikte ele alındığında en iyi sonucu veriyor.

Gece plağı diş sıkma ve gıcırdatmada nasıl çalışır?

Diş sıkma ve gıcırdatma, tıp dilinde bruksizm olarak geçiyor ve çoğu zaman uykuda, kişinin farkında olmadığı anlarda gerçekleşiyor. Gıcırdatma sırasında dişler sert yüzeyleriyle birbirine sürtünüyor ve yıllar içinde mine tabakası aşınıyor. Plak bu sürtünmeyi diş ile diş arasından alıp diş ile plak arasına taşıyor, böylece aşınan dişler değil plağın yüzeyi oluyor.

Kas tarafında ise plak, çenenin kapanma noktasını değiştirerek kasların tam güçle kasılmasını zorlaştırıyor. Bu da sabahları hissedilen kas yorgunluğunu azaltıyor. Gece plağı ne işe yarar sorusunun dişler için cevabı korumak, kaslar için cevabı ise yükü hafifletmek. Gıcırdatmayı azaltmak için evde neler yapılabileceğini geceleri diş gıcırdatmayı önlemek için ipuçları yazımızda bulabilirsiniz.

Gece plağı çene eklemi ağrısına iyi gelir mi?

Çene eklemi ağrısı, tıkırtı ve sabah tutukluğu yaşayan hastalarda kullanılan plaklara splint deniyor. Splint, alt çenenin dinlenme konumuna daha yakın bir pozisyonda kapanmasını sağlayarak eklemin ve çevresindeki kasların gevşemesine yardım ediyor. Özellikle kas kaynaklı çene eklemi ağrılarında splint tedavisi çoğu hastada belirgin rahatlama sağlıyor.

Çene eklemi şikayetlerinde gece plağı ne işe yarar sorusunun cevabı, plağın doğru tasarlanmasına bağlı. Eklem için hazırlanan splintler dişlerin kapanışı ölçülerek ayarlanıyor ve kontrol randevularında yeniden düzenleniyor. Çene eklemi rahatsızlıklarının diğer tedavi seçeneklerini çene eklemi (TME) tedavisi sayfamızda anlattık.

Hazır gece plağı mı, kişiye özel gece plağı mı?

Eczanelerde ve internette satılan hazır plaklar genellikle sıcak suda yumuşatılıp ağza bastırılarak şekillendiriliyor. Bu plaklar dişleri bir süre koruyabiliyor ama dişlere tam oturmadıkları ve kapanışı dikkate almadıkları için bazı kişilerde sıkmayı artırabiliyor ya da çene eklemi şikayetlerini kötüleştirebiliyor. Kalınlıkları da çoğu zaman rahatsız edici oluyor.

Kişiye özel plak ise dişlerin ölçüsü ya da dijital taraması alınarak laboratuvarda hazırlanıyor ve kapanış hekim tarafından ayarlanıyor. İnce, dişlere tam oturan ve uzun süre kullanılabilen bir yapıda oluyor. Gece plağı ne işe yarar sorusunu doğru yanıtlamak için plağın kişiye özel hazırlanması ve kapanışın kontrol edilmesi gerekiyor, aksi halde beklenen faydayı göstermeyebiliyor.

Gece plağı kimlere verilir?

Gece plağı her diş sıkan kişiye otomatik olarak verilmiyor. Önce muayenede dişlerdeki aşınma izleri, kaslardaki hassasiyet ve çene ekleminin durumu değerlendiriliyor, gerekirse kişinin uyku düzeni ve stres durumu da soruluyor. Plağın en çok fayda sağladığı durumlar şunlar:

• Dişlerinde belirgin aşınma ya da çatlak bulunan diş sıkma hastaları
• Sabahları çene yorgunluğu ve şakak ağrısıyla uyanan kişiler
• Kas kaynaklı çene eklemi ağrısı ve tıkırtısı yaşayan hastalar
• Kaplama, lamine ya da implant tedavisi sonrası dişlerini korumak isteyenler

Plak gerekip gerekmediğine bu bulgular bir arada değerlendirilerek karar veriliyor. Gece plağı ne işe yarar sorusunu soran ama belirgin bir şikayeti olmayan kişilerde plak her zaman ilk tercih olmuyor, önce alışkanlıkların düzenlenmesi öneriliyor. Diş sıkmanın dişlere etkisini çenenizi sıkmak dişlerinize zarar verir mi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Gece plağı ne kadar süre kullanılır, nasıl temizlenir?

Diş sıkma kaynaklı kullanımda plak genellikle uzun süreli kullanılıyor, çünkü alışkanlık devam ettiği sürece dişlerin korunmaya ihtiyacı sürüyor. Çene eklemi tedavisinde ise splint çoğu zaman 3-6 aylık bir tedavi süreciyle başlıyor ve şikayetler azaldıkça kullanım sıklığı hekimle birlikte düzenleniyor. İlk günlerde plağa alışmak birkaç gece sürebiliyor, bu sürede ağızda fazla tükürük ya da hafif baskı hissi normal kabul ediliyor.

Plak her sabah çıkarıldıktan sonra soğuk ya da ılık suyla durulanmalı ve yumuşak bir fırçayla temizlenmeli. Sıcak su plağın şeklini bozabildiği için kullanılmamalı. Plak kuruduktan sonra kendi kutusunda saklanmalı ve her kontrol randevusuna getirilmeli. Gece plağı ne işe yarar sorusunun cevabı, düzenli kullanılan ve iyi bakılan bir plakta en net şekilde ortaya çıkıyor.