Çocuklarda Diş Çürüğü Nasıl Önlenir?

Akşam yatmadan önce çocuğunun dişini fırçalarken arka azı dişlerde küçük kahverengi bir leke fark ettin mi? Bu, çoğu ebeveynin gözünden kaçan ama dikkat edilmesi gereken bir işaret olabilir. Çocuklarda diş çürüğü, dünya genelinde 5-9 yaş aralığındaki çocukların yaklaşık %60-70’ini etkileyen, kronik hastalıklar arasında en sık görüneni. İyi haber şu ki, doğru alışkanlıklarla çocuklarda diş çürüğü büyük ölçüde önlenebilir bir sorun.

Süt dişleri nasılsa düşecek diye düşünmek yaygın bir hata. Oysa süt dişleri çiğneme, konuşma ve daimi dişlerin doğru konumlanması için 6-12 yaş arasında aktif görev yapar. Bir süt dişi erken kaybedildiğinde, arka dişler boşluğa doğru kayar ve ileride ortodontik problem riskini artırır.

Çocuklarda diş çürüğü neden bu kadar hızlı ilerler?

Süt dişlerinin mine tabakası, daimi dişlere göre yaklaşık yarı kalınlıktadır. Bu da bakterilerin ürettiği asitlerin minenin altındaki dentine 6-12 ay gibi kısa sürede ulaşabilmesi anlamına gelir. Bir yetişkinde küçük bir leke olarak kalabilecek çürük, çocukta birkaç ay içinde sinire dayanabilir.

Streptococcus mutans bakterisi, çocuğun ağzına çoğunlukla ebeveynden geçer. Aynı kaşığı kullanmak, emziği ağızda temizlemek ya da yemeği üfleyerek tatmak bu bakterinin erken yerleşmesine zemin hazırlar. İlk diş çıktığı andan itibaren bu konuda dikkatli olmak gerekiyor.

Biberon çürüğü gerçek bir tehlike mi?

Evet, ve sandığından daha yaygın. Geceleri biberonla süt, meyve suyu ya da şekerli içecek alarak uyuyan çocuklarda ön kesici dişlerde halka şeklinde çürükler oluşur. Uyku sırasında tükürük akışı azaldığından, dişler asit saldırısına 8-10 saat boyunca savunmasız kalır.

1 yaşından sonra gece biberonu bırakmak, ya da içine yalnızca su koymak en güvenli seçim. Eğer çocuğun uyumadan önce mama almaya devam ediyorsa, sonrasında dişlerini nemli bir gazlı bezle silmek bile fark yaratır.

Doğru fırçalama yaşa göre nasıl değişir?

İlk diş çıktığı andan itibaren fırçalama başlamalı. Yaşa göre yaklaşımı şu şekilde düzenlemek pratik olur:

• 0-2 yaş: Pirinç tanesi büyüklüğünde florürlü diş macunu, küçük başlı yumuşak fırça, günde 2 kez ebeveyn tarafından.
• 3-6 yaş: Bezelye tanesi kadar macun, çocuk denesin ama mutlaka ebeveyn kontrolünde tamamlansın.
• 6+ yaş: Çocuk kendi fırçalayabilir, ancak haftada birkaç kez kontrol etmekte fayda var çünkü el becerisi 8 yaşına kadar tam gelişmez.

Diş ipi konusu da atlanmamalı. İki dişin teması olduğu andan itibaren, yani çoğunlukla 2,5-3 yaş civarı, gün sonunda ipi kullanmak ara yüz çürüklerini ciddi oranda azaltır.

Beslenmede neye dikkat etmeli?

Şekerin miktarından çok sıklığı önemli. Gün içinde 5-6 kez küçük şekerli atıştırmalık yiyen bir çocuk, tek seferde aynı miktarı tüketen çocuğa göre çok daha yüksek çürük riski taşır. Çünkü her temasta ağız pH’ı 20-40 dakika boyunca asidik kalır.

Yapışkan şekerler, kuru meyveler, gofretler ve meyve suları çocuklarda diş çürüğü açısından en riskli grupta yer alır. Su, süt, peynir ve sert sebzeler ise tükürüğü uyararak dişi korur. Ara öğünleri belirli saatlere oturtmak, sürekli atıştırmadan çok daha sağlıklı.

Florür ve fissür örtücü ne işe yarar?

Florür, mineye bağlanarak onu asitlere karşı daha dirençli hale getirir. Diş hekimi yılda 2 kez uyguladığı florür vernik ile yeni başlayan beyaz lekeleri geri çevirebilir. Bu uygulama 5-10 dakika sürer ve çocuk için ağrısızdır.

Fissür örtücü ise daimi azı dişlerinin çiğneyici yüzeyindeki derin oluklara akıcı bir reçinenin uygulanmasıdır. 6 yaş azıları sürer sürmez yapıldığında, bu dişlerdeki çürük riskini %70-80 oranında düşürdüğü bildirilmiştir.

İlk diş hekimi ziyareti ne zaman olmalı?

İdeali, ilk diş çıktıktan sonra ya da en geç 1 yaşında. Bu erken ziyaret, çocuğun hekim koltuğuna alışmasını sağladığı gibi ebeveyne kişiye özel öneriler de sunar. Ardından her 6 ayda bir kontrol önerilir. Daha detaylı bilgi için çocuk diş doktoru sayfasını inceleyebilirsin.

Eğer çocuğun şikayeti varsa, özellikle sıcak-soğuk hassasiyeti ya da yemek sırasında ağrı tarif ediyorsa, beklemeden randevu almak gerekir. Çocuk diş ağrısına ne iyi gelir başlıklı yazımız da bu süreçte yol gösterici olabilir.

Kapanış kötüyse ileride ne olur?

Süt dişlerinde erken kayıp ya da ileri çürük, daimi dişlerin yanlış sürmesine yol açabilir. Çapraşıklık, kapanış bozukluğu ve dar çene gibi sorunlar 7-9 yaş arasında fark edilir. Erken müdahale ile ortodonti tedavisi daha kısa ve daha az invaziv olur. Yani süt dişini korumak, sadece bugünün değil, yarının da yatırımıdır.

Çocuğunun ağzında renk değişikliği, küçük çukurluk ya da diş eti şişliği fark ediyorsan profesyonel muayene şart. Çocuklarda diş çürüğü erken yakalandığında tedavi çok daha kolay ilerler. Genç Dental olarak Ataşehir’de pedodonti alanında çocuk dostu bir ortamda hizmet veriyoruz. Ücretsiz muayene ve detaylı bilgi için iletişime geçebilirsin.